Pavel Cherenkov
Tên theo chữ viết gốc: Павел Черенков
1904–1990, Novaya Chigla, tỉnh Voronezh, Nga, Moskva, Nga
Nhà vật lý người Nga, người phát hiện ánh sáng xanh do hạt tích điện phát ra khi vượt quá tốc độ ánh sáng trong môi trường, nhận giải Nobel Vật lý năm 1958.
Sinh ra trong một gia đình nông dân ở tỉnh Voronezh, Cherenkov tốt nghiệp Đại học Voronezh năm 1928 và gia nhập Viện Vật lý Lebedev ở Moskva năm 1930. Trong phòng thí nghiệm của Sergey Vavilov, ông nghiên cứu ánh sáng lân quang và huỳnh quang của các dung dịch chiếu bởi tia gamma — công việc dẫn tới phát hiện mang tên ông.
Ánh sáng mờ mà ông quan sát kiên trì bằng mắt trong phòng tối hóa ra là bức xạ mới: Cherenkov radiation. Được Igor Tamm và Ilya Frank giải thích lý thuyết năm 1937, hiệu ứng này trở thành nền tảng của các detector Cherenkov, công cụ không thể thiếu trong vật lý hạt và vật lý thiên văn neutrino.
Công trình đoạt giải Nobel
Giữa 1934 và 1937, Cherenkov thực hiện hàng loạt thí nghiệm chiếu tia gamma vào các chất lỏng trong suốt và phát hiện một ánh sáng xanh nhạt phát ra dọc theo phương hẹp quanh hướng các hạt thứ cấp. Ông chứng minh ánh sáng này khác hẳn huỳnh quang: xuất hiện trong mọi chất lỏng trong suốt, phân bố bất đối xứng, và phụ thuộc vào động năng của electron.
Hiệu ứng — nay gọi là bức xạ Cherenkov — xuất hiện khi hạt tích điện chuyển động nhanh hơn vận tốc pha của ánh sáng trong môi trường, phát ra một nón ánh sáng. Tamm và Frank đưa ra giải thích điện động lực học hoàn chỉnh năm 1937, và phát hiện trở thành nền tảng của các detector Cherenkov dùng trong mọi phòng thí nghiệm hạt.
Nơi làm việc: Viện Vật lý Lebedev
Nga