Martinus J. G. Veltman
1931–2021, Waalwijk, Hà Lan, Bilthoven, Hà Lan
Nhà vật lý lý thuyết người Hà Lan, người thầy của 't Hooft; phát triển chương trình tính SCHOONSCHIP và đặt nền móng cho tái chuẩn hóa lý thuyết điện-yếu.
Veltman học toán và vật lý tại Utrecht, lấy bằng tiến sĩ năm 1963, rồi làm việc tại CERN và SLAC trước khi trở lại Utrecht làm giáo sư năm 1966. Ông đi tiên phong trong dùng máy tính cho đại số trường lượng tử: chương trình SCHOONSCHIP của ông (từ 1963) là một trong những hệ thống đại số máy tính đầu tiên.
Cùng 't Hooft, ông phát triển phương pháp chuẩn hóa theo chiều và chứng minh tính tái chuẩn hóa của lý thuyết gauge phá vỡ tự phát, từ đó dự đoán khối lượng W và Z. Ông sang Đại học Michigan năm 1981. Hai thầy trò chia sẻ Giải Nobel Vật lý 1999.
Công trình đoạt giải Nobel
Veltman đã thấy từ cuối thập niên 1960 rằng lý thuyết Yang–Mills có thể mô tả tương tác yếu, nhưng các tính toán lượng tử của nó vô cùng phức tạp và đầy vô cực biểu kiến. Ông viết SCHOONSCHIP để xử lý hàng triệu số hạng đại số, và năm 1972 cùng 't Hooft đề xuất phương pháp chuẩn hóa theo chiều — kéo dài tích phân vòng lặp sang số chiều không nguyên để kiểm soát phân kỳ một cách bảo toàn đối xứng gauge.
Bộ công cụ này là nền tảng cho chứng minh tái chuẩn hóa của 't Hooft và mở ra kỷ nguyên tính toán chính xác trong Mô hình Chuẩn: các phân tích 'Veltman–'t Hooft' dùng phép đo sin⁻²θ_W để dự đoán trước khối lượng các boson W⁺/⁻ và Z⁰, xác nhận tại CERN năm 1983.
Nơi làm việc: Đại học Utrecht, Đại học Michigan
Hà Lan