Peter Andreas Grünberg
1939–2018, Plzeň, Tiệp Khắc, Jülich, Đức
Nhà vật lý người Đức, đồng phát hiện từ trở khổng lồ (GMR) trong hệ ba lớp Fe/Cr/Fe năm 1988 — nền tảng đầu đọc ổ cứng hiện đại.
Grünberg lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Kỹ thuật Darmstadt năm 1969, làm postdoc tại Ottawa (Carleton) rồi về Forschungszentrum Jülich năm 1972, nơi ông nghiên cứu từ tính chất màng mỏng suốt đời.
Ông phát hiện hai hiện tượng then chốt: ghép nối chống sắt từ giữa hai lớp sắt qua lớp crôm mỏng (1986) và từ trở khổng lồ trong hệ Fe/Cr/Fe (1988), độc lập và đồng thời với nhóm Fert. Ông từ sớm nhận ra tiềm năng ứng dụng và nộp bằng sáng chế ngay năm 1988. Ông chia sẻ Nobel 2007 với Albert Fert.
Công trình đoạt giải Nobel
Tại Jülich, Grünberg nghiên cứu các lớp sắt từ siêu mỏng tách nhau bởi lớp không từ tính. Năm 1986 ông chứng minh hai lớp sắt có thể ghép 'chống sắt từ' qua vài lớp nguyên tử crôm — tức một lớp luôn ngược chiều lớp kia. Áp từ trường ngoài để ép chúng thẳng hàng, ông đo thấy điện trở thay đổi rõ rệt: từ trở khổng lồ, công bố 1988 cùng lúc với Fert.
Khác với GMR của Fert trong đa lớp (cần từ trường lớn), cấu hình ba lớp của Grünberg là tiền thân trực tiếp của 'van spin' — cấu trúc sau này cho phép đầu đọc cực nhạy. Sự kết hợp giữa khám phá vật lý cơ bản (ghép spin phụ thuộc dày lớp) và phát minh công nghệ là lý do Nobel 2007 trao cho cả hai.
Nơi làm việc: Trung tâm Nghiên cứu Jülich
Đức