Arthur Holly Compton
1892–1962, Wooster, Ohio, Hoa Kỳ, Berkeley, California, Hoa Kỳ
Nhà vật lý người Mỹ phát hiện hiệu ứng Compton — độ dịch bước sóng khi tia X tán xạ trên electron — bằng chứng quyết định cho bản chất hạt của ánh sáng; ông nhận Nobel Vật lý năm 1927.
Compton sinh tại Wooster, Ohio, trong một gia đình trí thức — cha ông là giáo sư và sau là hiệu trưởng College of Wooster. Ông lấy bằng tiến sĩ tại Princeton năm 1916, rồi giảng dạy tại Đại học Washington tại St. Louis, nơi ông thực hiện các thí nghiệm tán xạ tia X nổi tiếng. Năm 1923 ông chuyển sang Đại học Chicago.
Kết quả thí nghiệm cho thấy tia X tán xạ có bước sóng dài hơn theo một quy luật chỉ giải thích được nếu coi ánh sáng là dòng các photon mang động lượng. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, ông lãnh đạo Phòng thí nghiệm Luyện kim tại Chicago trong Dự án Manhattan, giám sát công trình phản ứng hạt nhân tự duy trì đầu tiên của Fermi. Từ năm 1946 ông làm hiệu trưởng Đại học Washington tại St. Louis.
Công trình đoạt giải Nobel
Trong các thí nghiệm tại Đại học Washington năm 1922, Compton đo bước sóng tia X tán xạ trên các electron gần như tự do trong graphite và thấy một thành phần thứ hai dịch về bước sóng dài hơn, độ dịch tăng theo góc tán xạ. Bài báo năm 1923 của ông giải thích hiện tượng bằng va chạm đàn hồi giữa photon và electron, dẫn ra Δλ = (h/mc)(1 − cos θ); buồng mây Wilson sau đó chụp được các electron giật lùi đúng như dự đoán.
Hiệu ứng này cung cấp bằng chứng quyết định cho mô hình photon của Einstein: bức xạ điện từ trao đổi năng lượng và động lượng theo từng lượng riêng lẻ. Compton chia sẻ Giải Nobel Vật lý 1927 với C. T. R. Wilson 'vì phát hiện hiệu ứng mang tên ông'.
Nơi làm việc: Đại học Washington tại St. Louis, Đại học Chicago
Hoa Kỳ