Alexei Alexeyevich Abrikosov
1928–2017, Moskva, Liên Xô, Palo Alto, California, Hoa Kỳ
Nhà vật lý lý thuyết người Nga-Mỹ, dự đoán siêu dẫn loại II và mạng vortex — chìa khóa cho nam châm siêu dẫn hiện đại.
Abrikosov lấy bằng tiến sĩ tại Moskva năm 1951 và trở thành một trong những học trò gần gũi nhất của Lev Landau. Công trình trẻ của ông giải thích tại sao một số hợp kim vẫn siêu dẫn trong từ trường mạnh.
Năm 1957 ông chứng minh rằng trong 'siêu dẫn loại II', từ trường xuyên vào vật liệu dưới dạng lưới các vortex lượng tử — mỗi sợi mang đúng một từ thông lượng tử. Ông cũng có đóng góp cho lý thuyết hạt nhân vũ trụ, hợp kim Kondo và plasma. Ông sang Argonne năm 1991 và nhận Nobel 2003 cùng Ginzburg và Leggett.
Công trình đoạt giải Nobel
Lý thuyết Ginzburg–Landau (1950) mô tả siêu dẫn bằng một tham số trật tự phức, nhưng dự đoán ranh giới siêu dẫn–thường luôn 'đắt' về năng lượng bề mặt. Năm 1957 Abrikosov nhận ra: với vật liệu có hệ số Ginzburg–Landau κ > 1/√2, năng lượng bề mặt âm — tức hỗn hợp hai pha được ưu đãi.
Từ đó ông giải lý thuyết này gần nhiệt độ chuyển pha trên và tìm thấy nghiệm tuần hoàn: từ trường chui vào dưới dạng mạng tam giác các vortex, mỗi vortex một lõi dẫn thường bao quanh bởi dòng siêu dẫn và mang một từ thông lượng tử Φ₀ = h/2e. 'Siêu dẫn loại II' giải thích tại sao hợp kim Nb-Ti, Nb₃Sn giữ siêu dẫn tới từ trường Hc2 rất cao — nền của nam châm MRI, tàu đệm từ và máy gia tốc. Nobel 2003 cho 'đóng góp tiên phong cho lý thuyết siêu dẫn và siêu lỏng'.
Nơi làm việc: Viện Landau, Moskva, Phòng thí nghiệm Quốc gia Argonne
Nga, Hoa Kỳ