Physic Labs

Cơ học chất lưu

Định luật Bernoulli trong ống Venturi

Liên hệ phương trình liên tục với Bernoulli: ở đoạn hẹp vận tốc tăng, áp suất giảm; nhận biết ma sát gây tổn thất cơ năng dòng chảy. Đo áp suất, tốc độ dòng và độ cao dọc ống, rồi kiểm chứng p+ρv2/2+ρgh=constantp + ρv²/2 + ρgh = constant với dòng lý tưởng.

THPT

⚠ Dòng chảy trong mô phỏng là lý tưởng hóa; thí nghiệm chất lỏng thật cần chống tràn và cố định ống an toàn.

Dụng cụ

  • Ống Venturi ngang có ba ống đo áp và hạt dòng chảy
  • Thanh trượt lưu lượng Q và độ nhớt động lực μ; cột áp đọc số

Các bước tiến hành

  1. Quan sát áp suất ở đoạn thắt

    Giữ độ nhớt μ thấp và thay đổi lưu lượng Q bằng thanh trượt; so sánh các ống đo áp ở tiết diện rộng và hẹp. Đoạn hẹp có vận tốc lớn hơn và áp suất tĩnh thấp hơn. Tăng μ để thấy tổng cột áp giảm dọc theo dòng do tổn thất nhớt; mô hình lý tưởng không ma sát sẽ giữ p + ρv²/2 + ρgh không đổi. Đối chiếu các số liệu hiển thị với p+ρv2/2+ρgh=constantp + ρv²/2 + ρgh = constant.

  2. Đối chiếu phương trình liên tục

    Giữ Q không đổi và so sánh tiết diện rộng, hẹp bằng các hạt dòng chảy; quan sát đoạn hẹp có vận tốc lớn hơn. Dùng Q = Av để đối chiếu lưu lượng ở hai vị trí và ghi lại chênh lệch vận tốc. Đối chiếu các số liệu hiển thị với Q=AvQ = Av.

  3. So sánh tổn thất do độ nhớt

    Đặt lại mô phỏng, giữ Q và so sánh các ống đo áp khi lần lượt tăng μ. Quan sát cột áp giảm dọc ống; so với trường hợp lý tưởng, p + ρv²/2 + ρgh không còn không đổi vì có tổn thất nhớt. Đối chiếu các số liệu hiển thị với p+ρv2/2+ρgh=constantp + ρv²/2 + ρgh = constant.

Mô phỏng

Lịch sử thí nghiệm

Ý tưởng gắn áp suất với chuyển động của chất lưu được Daniel Bernoulli trình bày trong Hydrodynamica (1738), trong bối cảnh các nhà tự nhiên học tìm cách mô tả dòng chảy bằng những nguyên lý cơ học. Công trình của ông nối áp suất, vận tốc và độ cao thành một quan hệ năng lượng hữu ích, thay vì xem áp suất chỉ là lực ép đứng yên. Trong một ống có tiết diện thay đổi, phương trình liên tục cho biết chất lỏng phải chuyển động nhanh hơn ở đoạn hẹp nếu lưu lượng ổn định. Mô hình hiện đại viết p + ρv²/2 + ρgh = hằng số dọc một dòng trong giới hạn chất lưu lý tưởng, không nén được và không nhớt. Nó giúp giải thích vì sao áp suất tĩnh thường giảm khi vận tốc tăng, nhưng không phải một định luật độc lập với các giả thiết ấy: độ nhớt, dòng rối, bơm và trao đổi nhiệt làm thay đổi cân bằng năng lượng. Ống Venturi biến mối liên hệ thành phép đo thực nghiệm, còn các ống áp cho thấy nơi nào năng lượng áp suất chuyển thành động năng hoặc bị tiêu tán.

Nhà vật lý liên quan

Chủ đề liên quan trong thư viện