Steven Chu
hoạt động khoảng năm 1948, St. Louis, Missouri, Mỹ
Nhà vật lý người Mỹ, đồng đoạt Nobel Vật lý 1997 nhờ làm lạnh và bẫy nguyên tử bằng laser; sau đó là Bộ trưởng Năng lượng thứ 12 của Mỹ.
Sinh tại St. Louis trong gia đình trí thức nhập cư gốc Hoa, Chu nhận tiến sĩ tại Berkeley năm 1976, rồi vào Bell Labs, nơi năm 1985 ông dùng sáu chùm laser đối xung để tạo 'mật quang' (optical molasses), làm lạnh nguyên tử natri tới ~240 μK — giới hạn Doppler khi đó được xem là cơ bản. Về Stanford năm 1987, ông chế tạo bẫy từ-quang (magneto-optical trap) đầu tiên và tiên phong giao thoa kế nguyên tử cùng 'kẹp quang' dùng trong sinh học phân tử đơn lẻ. Từ 2009 tới 2013 ông là Bộ trưởng Năng lượng Mỹ dưới thời Tổng thống Obama — nhà khoa học đoạt Nobel đầu tiên giữ chức nội các.
Công trình đoạt giải Nobel
Mật quang năm 1985 của Chu khai thác làm lạnh Doppler: nguyên tử chuyển động ngược chiều chùm laser lệch đỏ hấp thụ ưu tiên photon từ phía đối diện, mất xung lượng qua mỗi chu trình hấp thụ–phát xạ. Sáu chùm tạo ra môi trường ánh sáng nhớt làm lạnh nguyên tử natri tới ~240 μK và giữ chúng trong phần nhỏ giây.
Với bẫy từ-quang (1987) — mật quang cộng trường tứ cực từ yếu — nguyên tử có thể bị bắt và giữ để nghiên cứu lâu. Dù Cohen-Tannoudji và Phillips sau đó chỉ ra làm lạnh dưới Doppler đạt nhiệt độ thấp hơn, phương pháp của Chu đã biến làm lạnh laser thành công cụ thực tiễn, mở đường cho ngưng tụ Bose–Einstein (Nobel 2001) và giao thoa kế nguyên tử.
Nơi làm việc: Đại học Stanford, Phòng thí nghiệm Bell
Hoa Kỳ