Leon Neil Cooper
1930–2024, Thành phố New York, Hoa Kỳ, Providence, Rhode Island, Hoa Kỳ
Nhà vật lý Mỹ, người phát hiện electron trong siêu dẫn kết đôi thành cặp Cooper — chìa khóa của lý thuyết BCS về siêu dẫn.
Được đào tạo tại Columbia, Cooper gia nhập nhóm của John Bardeen ở Illinois năm 1955 để giải bài toán siêu dẫn. Chứng minh năm 1956 của ông rằng biển Fermi bất ổn trước kết đôi electron yếu tùy ý — cặp Cooper — cung cấp mảnh ghép còn thiếu; cùng Bardeen và Schrieffer ông hoàn thành lý thuyết BCS năm sau. Tại Brown ông sau này nghiên cứu mạng neuron và khoa học nhận thức.
Công trình đoạt giải Nobel
Cooper chia sẻ giải Nobel 1972 về lý thuyết BCS của siêu dẫn. Đóng góp thiết yếu của ông là 'bài toán Cooper' năm 1956: hai electron phía trên biển Fermi đã lấp đầy, hút nhau qua trao đổi phonon, luôn tạo trạng thái liên kết dù lực hút yếu tới đâu.
Sự bất ổn này của biển Fermi trước kết đôi giải thích tại sao chất siêu dẫn có khe năng lượng và ngưng tụ thành trạng thái lượng tử vĩ mô. Khái niệm kết đôi từ đó lan sang vật chất hạt nhân, sao neutron, khí nguyên tử cực lạnh và cả mô hình vật chất quark.
Nơi làm việc: Đại học Brown, Đại học Illinois tại Urbana-Champaign
Hoa Kỳ