Quang học

Thấu kính hội tụ, phân kỳ

Thấu kính mỏng đổi hướng tia sáng nhờ khúc xạ ở hai mặt. Với vật thật đặt trước thấu kính, vị trí ảnh liên hệ với tiêu cự và khoảng cách vật bằng công thức thấu kính.

Thấu kính mỏng đổi hướng tia sáng nhờ khúc xạ ở hai mặt. Với vật thật đặt trước thấu kính, vị trí ảnh liên hệ với tiêu cự và khoảng cách vật bằng công thức thấu kính.

Quy luật và cách áp dụng

Trắc nghiệm nhanh

Với thấu kính mỏng trong không khí, công thức $1/f=1/d_o+1/d_i$ liên hệ tiêu cự, khoảng cách vật và ảnh; độ phóng đại $m=-d_i/d_o$. Chẳng hạn thấu kính hội tụ có $f=10$ cm, vật ở $d_o=30$ cm: $d_i=15$ cm và $m=-0{,}5$, nên ảnh thật, ngược chiều, cao bằng nửa vật. Nếu vật nằm trong tiêu cự, ảnh là ảnh ảo, cùng chiều và phóng đại. Thấu kính phân kỳ với vật thật luôn cho ảnh ảo, cùng chiều và nhỏ hơn.Khoảng cách phải dùng cùng đơn vị trong một phép tính. Dấu âm của $d_i$ báo ảnh ảo theo quy ước đã nêu; luôn kiểm tra kết quả bằng sơ đồ tia thay vì chỉ dựa vào trị số.

Để vẽ ảnh bằng thấu kính, tia song song trục chính sau khi qua thấu kính hội tụ đi qua tiêu điểm ảnh; tia đi qua quang tâm gần như truyền thẳng. Với thấu kính phân kỳ, tia song song ló ra phân kỳ như thể xuất phát từ tiêu điểm vật. Khi ghép nhiều thấu kính mỏng sát nhau trong không khí, công suất quang học cộng gần đúng: $1/f_{eq}=1/f_1+1/f_2$. Quy tắc này giải thích cách hệ kính máy ảnh phối hợp nhiều thấu kính để hiệu chỉnh ảnh và điều chỉnh tiêu cự.