Physic Labs

Điện học – Từ học

Định luật Ohm cho toàn mạch, suất điện động

Trong mạch kín có điện trở trong r, dòng điện bằng suất điện động chia tổng điện trở: I=E/(R+r)I=\mathcal E/(R+r).

Trong mạch kín có điện trở trong r, dòng điện bằng suất điện động chia tổng điện trở: I=E/(R+r)I=\mathcal E/(R+r).

I=ER+r,U=IR=E−IrI=\frac{\mathcal{E}}{R+r},\qquad U=IR=\mathcal{E}-Ir

Định nghĩa: Suất điện động và điện trở trong

Suất điện động E\mathcal E là năng lượng mà nguồn cung cấp cho mỗi coulomb điện tích, đơn vị volt; nó không đồng nhất với hiệu điện thế hai cực khi nguồn đang cấp dòng. Với mạch kín gồm điện trở ngoài RR và điện trở trong rr, định luật Ohm toàn mạch cho I=E/(R+r)I=\mathcal E/(R+r). Điện áp cực nguồn khi phát điện là U=IR=E−IrU=IR=\mathcal E-Ir. Khi hở mạch, I=0I=0 nên điện áp cực bằng E\mathcal E.

Điều chỉnh suất điện động, điện trở trong và tải để đo dòng mạch cùng điện áp cực.

Nguồn thực và hiệu điện thế đầu cực

Suất điện động E\mathcal E là năng lượng mà nguồn cung cấp cho mỗi coulomb điện tích, đơn vị volt; nó không đồng nhất với hiệu điện thế hai cực khi nguồn đang cấp dòng. Với mạch kín gồm điện trở ngoài RR và điện trở trong rr, định luật Ohm toàn mạch cho I=E/(R+r)I=\mathcal E/(R+r). Điện áp cực nguồn khi phát điện là U=IR=E−IrU=IR=\mathcal E-Ir. Khi hở mạch, I=0I=0 nên điện áp cực bằng E\mathcal E.

Ví dụ: Ví dụ có hướng dẫn

Nguồn có E=12\mathcal E=12 V, r=1,0 Ωr=1,0\,\Omega cấp cho R=5,0 ΩR=5,0\,\Omega. Tính dòng điện và điện áp hai cực.

Lời giải

I=12/(5+1)=2,0I=12/(5+1)=2,0 A; U=IR=10U=IR=10 V (cũng là 12−Ir12-Ir).

Dòng trong mạch kín được giới hạn bởi cả tải ngoài lẫn điện trở trong của nguồn. Khi RR tăng, dòng giảm và điện áp đầu cực U=E−IrU=\mathcal E-Ir tiến gần suất điện động. Khi mạch bị đoản mạch, R→0R\to0 nhưng dòng không vô hạn trong mô hình có r>0r>0: Isc=E/rI_{sc}=\mathcal E/r. Ví dụ, nguồn 12 V với r=1.0 Ωr=1.0\,\Omega có dòng ngắn mạch lý tưởng 12 A, một giá trị đủ lớn để gây quá nhiệt.

Đo UU khi nguồn đang cấp tải để phân biệt suất điện động với điện áp thực sự đặt lên mạch ngoài. Nếu tải tiêu thụ P=UIP=UI, phần công suất I2rI^2r bị tiêu hao bên trong nguồn.

Trắc nghiệm nhanh

Khi mắc tải vào nguồn có điện trở trong, điện áp cực nguồn phát điện bằng:

Nếu E=9\mathcal E=9 V, R=2 ΩR=2\,\Omega và r=1 Ωr=1\,\Omega, dòng điện là:

Tài liệu tham khảo

  1. Young, Freedman (2019). University Physics