Physic Labs

Điện học – Từ học

Lực Coulomb giữa hai điện tích

Kiểm chứng định tính định luật Coulomb: lực tỉ lệ với |q₁q₂|, tỉ lệ nghịch với r² và đổi hướng theo dấu điện tích. Đo lực khi thay đổi điện tích và khoảng cách, rồi kiểm chứng F=k∣q1q2∣/r2F = k|q₁q₂|/r².

THCS

⚠ Mô phỏng điện tích là ảo; không chạm vào nguồn điện cao áp trong thí nghiệm thực.

Dụng cụ

  • Hai điện tích điểm có thể kéo để thay đổi vị trí
  • Thanh trượt q₁, q₂, khoảng cách r và nút hiện đường sức

Các bước tiến hành

  1. Thử lực hút và lực đẩy

    Dùng thanh trượt q₁, q₂ đặt hai điện tích trái dấu rồi quan sát các vectơ lực hướng về nhau; đổi một điện tích sang cùng dấu để thấy lực đẩy. Giữ q₁, q₂ cố định và tăng khoảng cách r, sau đó giảm r để so sánh độ lớn lực trên bảng số liệu. Bật Đường sức điện để xem thêm hình dạng trường; kéo quả cầu trực tiếp nếu muốn thay đổi vị trí tương đối. Đối chiếu các đại lượng quan sát được với F=k∣q1q2∣/r2F = k|q₁q₂|/r².

  2. Đo quan hệ khoảng cách

    Giữ q₁, q₂ không đổi và ghi lực ở hai khoảng cách r khác nhau. So sánh số liệu với F=k∣q1q2∣/r2F = k|q₁q₂|/r^2; nếu khoảng cách tăng gấp đôi, lực giảm còn một phần tư.

  3. Thay đổi độ lớn điện tích

    Giữ r và dấu điện tích cố định, tăng lần lượt độ lớn q₁ rồi q₂. Quan sát lực thay đổi trên bảng số liệu, bật đường sức để đối chiếu hình ảnh và ghi kết luận về tỉ lệ với tích ∣q1q2∣|q₁q₂|.

Mô phỏng

Lịch sử thí nghiệm

Charles-Augustin de Coulomb (1736–1806), kỹ sư quân sự và nhà vật lý Pháp, nghiên cứu lực điện và lực từ bằng cân xoắn do ông cải tiến. Trong các công bố từ năm 1785, ông dùng sợi treo rất mảnh để đo mô-men xoắn do các quả cầu nhỏ tích điện gây ra, qua đó định lượng lực tương tác ở khoảng cách nhỏ. Các phép đo của Coulomb cho thấy lực giữa hai điện tích điểm giảm theo bình phương khoảng cách và tăng theo tích độ lớn điện tích; dấu điện tích quyết định hút hay đẩy. Đây là kết quả thực nghiệm trong những điều kiện được kiểm soát, góp phần định hình điện học định lượng cuối thế kỷ XVIII. Hằng số tỉ lệ thường mang tên ông, dù dạng hiện đại của định luật được đặt trong khuôn khổ lý thuyết điện từ về sau.

Nhà vật lý liên quan

Chủ đề liên quan trong thư viện