Physic Labs

Dao động và Sóng

Điều kiện hình thành sóng dừng

Kiểm tra điều kiện L = nλ/2 và nhận biết số nút, bụng thay đổi khi tần số hoặc chiều dài dây đổi. Đo chiều dài dây và bước sóng ở cộng hưởng, rồi kiểm chứng L=nλ/2L = nλ/2.

THPT

⚠ Đây là mô phỏng ảo; không căng dây thật hoặc tăng lực căng khi thử nghiệm.

Dụng cụ

  • Dây căng hai đầu cố định, vận tốc truyền sóng v = 40 m/s
  • Thanh trượt tần số f, chiều dài L và nút đặt cộng hưởng gần nhất

Các bước tiến hành

  1. Tìm mode cộng hưởng của dây

    Thay đổi tần số f hoặc chiều dài L bằng các thanh trượt. Quan sát lúc dây hiện mẫu sóng dừng rõ và đọc số nguyên n trong bảng: tại cộng hưởng n = 2Lf/v; hai đầu luôn là nút, số nút cả hai đầu là n + 1, số bụng là n. Nhấn Đặt tần số cộng hưởng gần nhất để chuyển tới mode gần nhất, rồi đổi L để xem mode nào còn thỏa điều kiện. Đối chiếu các số liệu hiển thị với L=nλ/2L = nλ/2.

  2. Chọn mode cộng hưởng gần nhất

    Chọn tần số chưa cộng hưởng rồi nhấn nút đặt tần số gần nhất; quan sát dây chuyển sang một mode rõ. Đếm số bụng n và so sánh với fₙ = nv/(2L), dùng v = 40 m/s và chiều dài đang hiển thị. Đối chiếu các số liệu hiển thị với fn=nv/(2L)f_n = nv/(2L).

  3. Kiểm tra ảnh hưởng của chiều dài

    Giữ f cố định và lần lượt thay đổi L; quan sát số bụng và nút khi mode cộng hưởng mất hoặc xuất hiện lại. Dùng L = nλ/2 cùng v = fλ để tính bước sóng ứng với mỗi mode, rồi kiểm tra hai đầu luôn là nút. Đối chiếu các số liệu hiển thị với L=nλ/2L = nλ/2.

Mô phỏng

Lịch sử thí nghiệm

Sóng dừng xuất hiện khi hai sóng có cùng tần số truyền ngược chiều chồng chất, điển hình là sóng tới và sóng phản xạ trên một sợi dây. Hiện tượng này đã trở thành công cụ quan trọng trong nghiên cứu âm học và dao động: các vị trí nút gần như đứng yên xen kẽ với bụng có biên độ lớn. Với dây giữ cố định ở hai đầu, hai đầu mút phải là nút, nên chỉ một số bước sóng nhất định vừa khít chiều dài dây. Điều kiện cộng hưởng là L = nλ/2, trong đó n là số bụng và λ là bước sóng; kết hợp v = fλ cho tần số riêng fₙ = nv/(2L). Tăng tần số hoặc rút ngắn dây làm mode thay đổi theo từng số nguyên, không liên tục qua mọi hình dạng ổn định. Mô phỏng giữ vận tốc truyền sóng đã cho để cô lập vai trò của f và L. Trong dây thật, lực căng, khối lượng trên đơn vị dài và điều kiện biên cũng quyết định v; vì vậy mẫu quan sát được phụ thuộc cách tạo và giữ dây.

Nhà vật lý liên quan

Chủ đề liên quan trong thư viện