Physic Labs

Điện học – Từ học

Tụ điện và điện dung

Khảo sát tụ điện phẳng: đo điện trường giữa hai bản khi đổi diện tích, khoảng cách và điện áp. Kiểm chứng C=ε0A/dC = \varepsilon_0 A/d, Q=CUQ = CU và năng lượng tích trữ W=12CU2W = \frac{1}{2}CU^2.

THPT

⚠ Mô phỏng này dùng điện áp thấp; tụ thật (kể cả đã ngắt nguồn) có thể giữ điện tích nguy hiểm — luôn xả tụ qua điện trở trước khi chạm vào.

Dụng cụ

  • Tụ điện phẳng ảo và nguồn điện áp
  • Thanh trượt diện tích bản, khoảng cách bản, điện áp
  • Bảng đọc điện trường và năng lượng

Các bước tiến hành

  1. Đo điện trường theo điện áp và khoảng cách

    Giữ "Diện tích bản" cố định; tăng "Điện áp" và đọc điện trường ở bảng đọc — kiểm tra E=U/dE = U/d. Sau đó giữ U, tăng "Khoảng cách bản" và xem EE giảm tỉ lệ nghịch với dd. Ghi ba cặp số liệu (U, d, E).

  2. Kiểm chứng công thức điện dung

    Đổi "Diện tích bản" và "Khoảng cách bản" để xem điện dung thay đổi theo C=ε0A/dC = \varepsilon_0 A/d: A gấp đôi → C gấp đôi; d gấp đôi → C giảm nửa. Quan sát điện tích Q=CUQ = CU tích lũy trên bản ở hình 1 (mật độ điện tích hiển thị trên hai bản).

  3. Tính năng lượng tích trữ

    Ở hai giá trị điện áp khác nhau, đọc năng lượng từ bảng đọc và kiểm tra W=12CU2=Q22CW = \frac{1}{2}CU^2 = \frac{Q^2}{2C}: U gấp đôi → W gấp bốn. Dự đoán điều gì xảy ra nếu nhét điện môi εr>1\varepsilon_r > 1 giữa hai bản (C tăng lên εr\varepsilon_r lần) — kết nối với mục về điện môi.

Mô phỏng

Lịch sử thí nghiệm

Tụ điện đầu tiên là "chai Leyden", chế tạo độc lập năm 1745–46 bởi Ewald Georg von Kleist và Pieter van Musschenbroek ở Leiden — bình thủy tinh lót kim loại trong/ngoài tích được điện tích đáng kinh ngạc. Benjamin Franklin chứng minh điện tích lưu ở thủy tinh chứ không phải nước, và đặt nền cho khái niệm điện tích dương/âm. Năm 1837 Michael Faraday chỉ ra chất điện môi giữa hai bản làm tăng khả năng tích điện — tỉ số đó giờ gọi là hằng số điện môi; đơn vị farad mang tên ông. Maxwell sau đó đặt tụ điện vào hệ phương trình trường qua khái niệm dòng dịch chuyển ∂D/∂t\partial \mathbf{D}/\partial t — mắt xích cho phép sóng điện từ tồn tại.

Nhà vật lý liên quan

Chủ đề liên quan trong thư viện